Γιώργος Λιάλιος
Όσες φορές και αν βρεθείς στον ΧΥΤΑ Φυλής ως επισκέπτης, το θέαμα παραμένει το ίδιο αποκαρδιωτικό. Περνάς την πύλη, δίπλα στην οποία βρίσκονται μέσα σε κοντέινερ τα γραφεία των εργαζομένων. Το αυτοκίνητο ακολουθεί έναν χωμάτινο δρόμο, ανηφορίζοντας έναν λόφο, ενώ εκατέρωθεν βγαίνουν από το έδαφος σαν αγκάθια οι μαύροι σωλήνες του βιοαερίου (αέριο που παράγουν κατά την αποσύνθεσή τους τα θαμμένα σκουπίδια). Από την κορυφή του λόφου, ο επισκέπτης θα έρθει αντιμέτωπος με τη θλιβερή πραγματικότητα της διαχείρισης απορριμμάτων στη χώρα μας.
Στη μια πλευρά, δεκάδες απορριμματοφόρα και φορτηγά περιμένουν στη σειρά, με τα λογότυπα των δήμων από όπου προέρχονται. Ενα ένα τα οχήματα οδηγούνται σταδιακά στον χώρο όπου απορρίπτονται τα σκουπίδια («ταμπάνι» στη γλώσσα των ανθρώπων που διαχειρίζονται την εγκατάσταση). Εκεί αδειάζει το ρυπαρό περιεχόμενο της καρότσας σε έναν ατελείωτο σωρό από όσα καταναλώσαμε και δεν χρειαζόμαστε πια, μέσα σε σύννεφο από μυγάκια, που αισθάνεσαι ότι μπαίνουν στη μύτη, στα μάτια, στο στόμα.
Ο «κύκλος» της ταφής
Μέσα στα σκουπίδια βρίσκονται μπουλντόζες οι οποίες ισιώνουν τους λόφους των σκουπιδιών, αναστατώνοντας σμήνη γλάρων που ψάχνουν για τροφή. Στο βάθος βρίσκεται ο συμπιεστής, ένα βαρύ μηχάνημα που «πατάει» τα σκουπίδια προκειμένου να δημιουργήσει ένα (όσο γίνεται) πιο στέρεο υπόστρωμα. Στην άκρη του ταμπανιού, φορτηγά αδειάζουν χώμα και μπουλντόζες το απλώνουν για να καλύψουν τα σκουπίδια. Στο τέλος κάθε ημέρας, σχεδόν όλο το ταμπάνι θα είναι καλυμμένο με χώμα, εκτός από το σημείο στο οποίο θα έρθουν τα ξημερώματα τα πρώτα απορριμματοφόρα. Και ο κύκλος επαναλαμβάνεται από την αρχή. Αυτοί που εργάζονται στον ΧΥΤΑ Φυλής είναι πλέον συνηθισμένοι και στο θέαμα και στην έντονη δυσοσμία. «Τις τελευταίες ημέρες βρέχει και όλο αυτό μας δημιουργεί μια δυσκολία», λέει ο Βασίλης Πετρόπουλος, διευθυντής του ΧΥΤΑ, ο οποίος «ανήκει» στον ΕΔΣΝΑ (Ενιαίο Διαβαθμιδικό Σύνδεσμο Νομού Αττικής – φορέα των 66 δήμων της Αττικής για τα σκουπίδια). «Μπορεί να μην το συνειδητοποιούμε, αλλά ο ΧΥΤΑ είναι ένα χωματουργικό έργο, θάβουμε σκουπίδια, τα καλύπτουμε με χώμα, όλο το οδικό δίκτυο είναι χωμάτινο γιατί είναι προσωρινό». Για του λόγου το ασφαλές, λίγο αργότερα παρακολουθούμε μια μπουλντόζα να ρυμουλκεί διαδοχικά δύο απορριμματοφόρα που «κόλλησαν» μέσα στη μάζα λάσπης και σκουπιδιών μέχρι ένα λίγο πιο σταθερό σημείο.
Ο ΕΔΣΝΑ έχει αναθέσει σε ιδιώτη (την κοινοπραξία Ηλέκτωρ – WATT) την κατασκευή και τη λειτουργία των «κυττάρων» του ΧΥΤΑ. Οπως εξηγεί ο Γιώργος Σακκάς, υπεύθυνος από την πλευρά του ιδιώτη στο έργο, καθημερινά στον ΧΥΤΑ αδειάζουν 600-800 απορριμματοφόρα. «Δευτέρα, Τρίτη και Πέμπτη είναι οι “βαριές” ημέρες, οι πρώτες επειδή έχει μεσολαβήσει Σαββατοκύριακο, η Πέμπτη για να αδειάσουν οι κάδοι ενόψει Σαββατοκύριακου. Τετάρτη και Παρασκευή είναι οι πιο “ελαφρές”. Τα Σαββατοκύριακα δεν γίνονται πολλά δρομολόγια, συνήθως οι δήμοι εξυπηρετούν τα εμπορικά κέντρα. Ολα εξαρτώνται από το πώς οργανώνει κάθε δήμος την αποκομιδή». Υπολογίζεται ότι ημερησίως μεταφέρονται προς ταφή 4.500-5.000 τόνοι σκουπιδιών και άρα ετησίως 1,44 εκατ. έως 1,6 εκατ. τόνοι.
Χώμα στο χώμα – «Ο ΧΥΤΑ είναι ένα χωματουργικό έργο, θάβουμε σκουπίδια, τα καλύπτουμε με χώμα, όλο το οδικό δίκτυο είναι χωμάτινο γιατί είναι προσωρινό», λέει ο διευθυντής του Χώρου, Βασίλης Πετρόπουλος.
Από το 2004
Το σημείο όπου σήμερα θάβονται τα σκουπίδια είναι ουσιαστικά η τέταρτη επέκταση καθ’ ύψος της Α΄ Φάσης του ΧΥΤΑ Φυλής, που ξεκίνησε να λειτουργεί το 2004. Η Α΄ Φάση (387 στρ.) «γέμισε» το καλοκαίρι του 2017, ενώ στη συνέχεια ένα τμήμα της (169 στρ.) ξαναχρησιμοποιήθηκε, προς εκμετάλλευση της επιπλέον χωρητικότητας που δημιουργήθηκε αφότου τα σκουπίδια καθίζησαν. Η Β΄ Φάση (390 στρ.) του ΧΥΤΑ κατασκευάστηκε στη συνέχεια και έχει γεμίσει, αλλά δεν έχει αποκατασταθεί, καθώς ένα τμήμα της δέχεται και αυτό σκουπίδια σε «πανωσήκωμα».
Το 2021 αδειοδοτήθηκε και πάλι η ταφή σκουπιδιών επάνω σε τμήμα της Α΄ Φάσης (κύτταρα Κ1, Κ2, Κ3) και της Β΄ Φάσης (συνολικά 63 στρέμματα). Υστερα από 26 μήνες –και 3,3 εκατ. τόνους σκουπιδιών– γέμισαν και πάλι. Κατόπιν, το 2023 και το 2025 αδειοδοτήθηκαν νέα «πανωσηκώματα» στο ίδιο σημείο. Το πρώτο γέμισε έπειτα από 6,5 μήνες, έχοντας αυξήσει το βουνό των σκουπιδιών κατά 800.000 τόνους. Το δεύτερο έχει εκτιμώμενη διάρκεια ζωής ακόμη ένα εξάμηνο και είναι σήμερα ο κύριος χώρος όπου αποτίθενται τα σκουπίδια της Αττικής.
Ενας δεύτερος, βοηθητικός χώρος βρίσκεται σε απόσταση μερικών δεκάδων μέτρων: πρόκειται για ένα μικρό κύτταρο 62 στρεμμάτων, μια μικρή «χαράδρα» ανάμεσα στις πτυχές των διαφορετικών φάσεων απόθεσης σκουπιδιών, που κατασκευάστηκε με ταχείς διαδικασίες το 2018, όταν παρουσιάστηκε ρηγμάτωση στο κυρίως «ταμπάνι», θέτοντάς το εκτός λειτουργίας. Το «έκτακτο» κύτταρο χώρεσε περίπου 600.000 τόνους σκουπιδιών και γέμισε – πλέον επαναχρησιμοποιείται για την απόθεση σκουπιδιών μόνο από σταθμούς μεταφόρτωσης απορριμμάτων, όπου τα σκουπίδια έχουν μπει σε πρέσα και έχουν στραγγίξει πριν από τη μεταφορά τους. «Αναγκαστικά εκμεταλλευόμαστε κάθε ευκαιρία που υπάρχει. Στο συγκεκριμένο κύτταρο θα αποθέσουμε σκουπίδια μέχρι να “ισιώσει” το ανάγλυφο», λέει ο κ. Σακκάς.
Τον Δεκέμβριο ο ΕΔΣΝΑ κατέθεσε αίτημα για (ακόμα μία) τροποποίηση στην περιβαλλοντική αδειοδότηση του έργου. Στόχος της είναι να επιτραπεί άλλο ένα «πανωσήκωμα» των ίδιων θέσεων του ΧΥΤΑ, ώστε να λειτουργήσει ακόμη ένα έτος και να δεχθεί 1,6 εκατ. τόνους σκουπιδιών. Να σημειωθεί ότι η επέκταση θα υλοποιηθεί από τον ίδιο ιδιώτη ανάδοχο, με επαύξηση του οικονομικού του αντικειμένου κατά 50%. Με τον ίδιο τρόπο τού ανατέθηκαν απευθείας και οι προηγούμενες επεκτάσεις, μέσω της ενεργοποίησης των «προαιρέσεων», δηλαδή του όρου που υπήρχε στο συμβόλαιο για επέκταση του έργου. Ο δε ΕΔΣΝΑ βρίσκεται σε κακή οικονομική κατάσταση – πρόσφατα το υπουργείο Εσωτερικών ανέλαβε να καλύψει κάποιες από τις υποχρεώσεις του.
Και μετά, τι; Ο ΧΥΤΑ Φυλής παραμένει ο μόνος στην Αττική – ένας μικρός ΧΥΤΑ που κατασκευάστηκε στο Γραμματικό είναι ανενεργός (η Ελλάδα υποχρεώθηκε να επιστρέψει την κοινοτική χρηματοδότηση που έλαβε για την κατασκευή του).
Οπως όλα δείχνουν, ο ΧΥΤΑ Φυλής θα συνεχίσει να υφίσταται «πανωσηκώματα» για όσο ακόμη μπορεί. Επίσης υπάρχει η λύση της επέκτασής του προς τα ανατολικά, στη λεγόμενη Γ΄ Φάση: έναν χώρο 330 στρεμμάτων, που είχε ενταχθεί στην αρχική χωροθέτηση του ΧΥΤΑ από το ΥΠΕΧΩΔΕ το 2003, αλλά δεν έχει ακόμη αδειοδοτηθεί περιβαλλοντικά. Στον ΧΥΤΑ εξακολουθεί να καταλήγει περισσότερο από το 80% των απορριμμάτων, ενώ οι δήμοι που επιτυγχάνουν με πολύ κόπο να μειώσουν τις ποσότητες που στέλνουν για ταφή (μέσω του καφέ κάδου, της ενίσχυσης της ανακύκλωσης κ.λπ.) δεν επιβραβεύονται, αφού ο ΕΣΔΝΑ τους χρεώνει με βάση τις ποσότητες που έθαβαν το 2020!
Οσο οι προσπάθειες αύξησης της ανακύκλωσης και μείωσης των παραγόμενων απορριμμάτων παραμένουν ισχνές, η ταφή είναι η μόνη λύση. Και η χωροθέτηση νέων σημείων για ΧΥΤΑ στην Αττική μεταφέρεται από το έναν περιφερειάρχη Αττικής στον επόμενο σαν «καυτή πατάτα», μέσω… καθυστερήσεων: την αναθεώρηση του σχεδιασμού, την εκπόνηση μιας μελέτης για τις πιο κατάλληλες θέσεις, την εκπόνηση μιας άλλης μελέτης κ.ο.κ. Μέχρι τότε, η ζωή και η ταφή συνεχίζονται.
0 Σχόλια